സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഉപയോഗം മാനസികാരോഗ്യത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു?

സ്മാർട്ട്ഫോണുകളും സോഷ്യൽ മീഡിയയും: മാനസികാരോഗ്യത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു?

ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവം നമ്മുടെ ജീവിതരീതിയെ പൂർണ്ണമായി മാറ്റിമറിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇന്ന് സ്മാർട്ട്ഫോണുകളും സോഷ്യൽ മീഡിയയും നമ്മുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പരസ്പരം ആശയവിനിമയം നടത്താനും അറിവ് നേടാനും വിനോദത്തിനുമെല്ലാം ഇവ വലിയ രീതിയിൽ സഹായിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇവയുടെ അമിതമായ ഉപയോഗം മനുഷ്യന്റെ മാനസികാരോഗ്യത്തിന് ഗുരുതരമായ ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.

അമിത ആശ്രയത്വം

എല്ലായ്‌പ്പോഴും കൈപ്പിടിയിലൊതുങ്ങുന്ന സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ പലരിലും ഒരുതരം അടിമത്തം (compulsive use) ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. നിരന്തരം വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ ആളുകളിൽ ഒരുതരം അടിയന്തിരാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. എന്തോ വലിയ കാര്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്ന ഭയം (FOMO – Fear of Missing Out) വിട്ടുമാറാത്ത ഉത്കണ്ഠയിലേക്കും മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിലേക്കും വഴിമാറുന്നു. ഇതിനെല്ലാമുപരിയായി, രാത്രി വൈകിയുള്ള ഫോൺ ഉപയോഗം ഉറക്കത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നു; മാനസികാരോഗ്യത്തിന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് കൃത്യമായ ഉറക്കം.

സോഷ്യൽ മീഡിയയും ആത്മവിശ്വാസക്കുറവും

മറ്റുള്ളവരുമായി കണക്ട് ചെയ്യാനും അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാനും സോഷ്യൽ മീഡിയ വേദിയൊരുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇത് പലപ്പോഴും നമ്മളിൽ അപകർഷതാബോധം ഉണ്ടാക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ ‘ആഡംബര’ ജീവിതവുമായി സ്വന്തം ജീവിതത്തെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് വഴി താൻ ഒന്നിനും കൊള്ളാത്തവനാണെന്ന ചിന്ത (low self-esteem) പലരിലും ഉണ്ടാകുന്നു. ലൈക്കുകൾക്കും കമന്റുകൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള അമിതമായ ആഗ്രഹം ഒരു തരം കൃത്രിമമായ ആത്മവിശ്വാസമാണ് നൽകുന്നത്. ഇത് കുറയുമ്പോൾ ആളുകൾ കടുത്ത നിരാശയിലേക്ക് വീണുപോകുന്നു. കടുത്ത സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗം വിഷാദം (depression), ഏകാന്തത, ആത്മഹത്യാ ചിന്തകൾ എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നതായി പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ ബിസിനസ്സ് മോഡൽ തന്നെ ഉപയോക്താക്കളെ ഇതിൽ കെട്ടിയിടാൻ തക്കവണ്ണമുള്ള അൽഗോരിതങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഉപയോക്താക്കളുടെ ഡാറ്റ ശേഖരിച്ച് അവർക്ക് താല്പര്യമുള്ള പരസ്യങ്ങൾ നിരന്തരം കാണിക്കുന്നത് വഴി അനാവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടാനും സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദത്തിലാകാനും ഇത് കാരണമാകുന്നു.

വിദഗ്ദ്ധരുടെ നിർദ്ദേശങ്ങളും ‘സൺഡൗൺ ടൈം’ (Sundown Times) പദ്ധതിയും

ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾക്കായി “സൺഡൗൺ ടൈം” (Sundown Times) നിശ്ചയിക്കുക എന്നത്. അതായത്, വൈകുന്നേരത്തെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തിന് ശേഷം കൗമാരക്കാർ ഫോൺ പൂർണ്ണമായും മാറ്റിവെക്കണം. കൗമാരപ്രായക്കാരിൽ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനും വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനുമുള്ള മസ്തിഷ്ക ഭാഗം (Prefrontal cortex) പൂർണ്ണമായി വികസിച്ചിട്ടുണ്ടാകില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഫോൺ ഉപയോഗം സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാൻ അവർക്ക് പ്രയാസമായിരിക്കും. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് സൺഡൗൺ ടൈം പോലുള്ള കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരുന്നത്.

പരിഹാര മാർഗ്ഗങ്ങൾ

ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ ഈ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളെ നേരിടാൻ താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാവുന്നതാണ്:

• സ്ക്രീൻ ടൈം നിയന്ത്രിക്കുക: ഫോൺ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് കൃത്യമായ സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കുക.
• ഡിജിറ്റൽ ഹാബിറ്റ്സ് (Digital Habits): മുതിർന്നവർ കുട്ടികൾക്ക് മാതൃകയാക്കാവുന്ന രീതിയിൽ നല്ല ഡിജിറ്റൽ ശീലങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കുക.
• കൗൺസിലിംഗും ചികിത്സയും: മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധർ ഇപ്പോൾ തെറാപ്പികളിൽ സ്ക്രീൻ ടൈം കുറയ്ക്കാനും, സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴി ഉണ്ടാകുന്ന നെഗറ്റീവ് ചിന്തകളെ മാറ്റാനുമുള്ള പ്രത്യേക പരിശീലനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.

സാങ്കേതികവിദ്യയെ നമ്മുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം ഉപയോഗിക്കുകയും, അത് നമ്മുടെ മാനസികസമാധാനം തകർക്കാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഏറെ പ്രധാനം.