തകർന്നടിഞ്ഞ ഗാസയിൽ പ്രത്യാശയുടെ പച്ചപ്പ്‌ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് കർഷകർ

ഗാസ സിറ്റി: യുദ്ധം കരിച്ചുകളഞ്ഞ കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് ഗാസയിലെ കർഷകർ വീണ്ടും മടങ്ങിയെത്തുകയാണ്. ഒക്ടോബർ 2025-ലെ വെടിനിർത്തലിന് ശേഷം ഗാസയുടെ ഭൂപടം വലിയ രീതിയിൽ മാറ്റിമറിക്കപ്പെട്ടു. ഗാസയെ പകുതിയായി വിഭജിക്കുന്ന “യല്ലോ ലൈൻ” (Yellow Line) എന്ന പുതിയ അതിർത്തിരേഖയ്ക്ക് ഇരുവശത്തുമായാണ് ജലാൽ അറഫാത്ത് എന്ന കർഷകന്റെ രണ്ട് കൃഷിഭൂമികൾ ഇന്നുള്ളത്. അതിലൊന്ന് അധിനിവേശ സമയത്ത് ഇസ്രായേൽ സൈന്യം തങ്ങളുടെ ബാരക്കുകളാക്കി മാറ്റിയിരുന്ന ഇടമായിരുന്നു.

അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുള്ള മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിച്ച് മടങ്ങിയെത്തിയ അറഫാത്ത് കണ്ടത് തകർന്നടിഞ്ഞ മൺതിട്ടകൾ മാത്രമാണ്. എങ്കിലും തോറ്റുകൊടുക്കാൻ അയാൾ തയ്യാറായില്ല. തന്റെ മക്കളെയും കൂട്ടി അവശിഷ്ടങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്ത്, മണ്ണ് നിരപ്പാക്കി അയാൾ അവിടെ ഒലീവ്, അത്തി (fig) മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. വളരെ കുറച്ചു വെള്ളം മാത്രം ആവശ്യമുള്ള, ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ ഈർപ്പം വലിച്ചെടുത്ത് അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാലാണ് ഈ മരങ്ങൾ അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. അറഫാത്തിനെപ്പോലെ ഗാസയിലുടനീളമുള്ള ഡസൻ കണക്കിന് കർഷകർ തകർന്നടിഞ്ഞ തങ്ങളുടെ പാടങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി കിലോമീറ്ററുകളോളം ദൂരത്തുനിന്ന് തോളിൽ വെള്ളം ചുമന്നാണ് ഈ മണ്ണിൽ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നത്.

കാർഷിക പുനരുദ്ധാരണ അടിയന്തിര പദ്ധതി

കർഷകരുടെ ഈ കഠിനാധ്വാനത്തിന് പിന്തുണയുമായി ഗാസയിലെ കാർഷിക മന്ത്രാലയം (Ministry of Agriculture) രംഗത്തുണ്ട്. ഒക്സ്ഫാം (Oxfam), പലസ്തീനിയൻ അഗ്രികൾച്ചറൽ റിലീഫ് സൊസൈറ്റി (PARS) തുടങ്ങിയ സംഘടനകളുമായി ചേർന്ന് മെയ് മാസത്തിൽ അവർ ഒരു അടിയന്തിര ഭൂമി വീണ്ടെടുക്കൽ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു.

• പ്രധാന ലക്ഷ്യം: ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 400 ഹെക്ടർ ഭൂമി വീണ്ടും കൃഷിയോഗ്യമാക്കുക, യുദ്ധത്തിന് മുൻപുണ്ടായിരുന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയുടെ 60 മുതൽ 70 ശതമാനം വരെ തിരിച്ചുപിടിക്കുക.
• പ്രവർത്തന രീതി: പൊട്ടാത്ത യുദ്ധസാമഗ്രികളും മൈനുകളും നീക്കം ചെയ്യുകയാണ് ആദ്യ പടി. അതിനുശേഷം മണ്ണ് നിരപ്പാക്കി, ഉഴുതുമറിച്ച്, വളമിട്ട് കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യാമാക്കുന്നു.

അൽ-സൈതൂൻ മേഖലയിൽ മാത്രം 66 ദുനാം (ഏകദേശം 6.6 ഹെക്ടർ) കൃഷിഭൂമിയിലെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ നീക്കം ചെയ്തു. തകർന്ന കാർഷിക റോഡുകൾ വീണ്ടും തുറക്കുകയും കിണറുകൾ നന്നാക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഈ മണ്ണിൽ വെള്ളരിയും മത്തനും വീണ്ടും വിളയാൻ തുടങ്ങി. മുന്തിരിപ്പാടങ്ങൾക്ക് പ്രശസ്തമായ അൽ-ഷെയ്ഖ് അജ്ലീനിലും വടക്കൻ ഗാസയിലെ അൽ-സർഖ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലും കർഷകർക്ക് വിത്തുകളും വളവും നൽകി പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

അടുക്കളത്തോട്ടങ്ങളും അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പുകളിലെ കൃഷിയും

യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ കുടുംബങ്ങൾക്കായി സൊസൈറ്റി ഏകദേശം 240 ഓളം ‘അടുക്കളത്തോട്ടങ്ങൾ’ (household gardens) നിർമ്മിച്ചു നൽകി. ഇതിനായി വിത്തുകളും ചെറിയ വാട്ടർ ടാങ്കുകളും വിതരണം ചെയ്തു. വിപണിയിൽ പച്ചക്കറികൾക്ക് വൻ വിലക്കയറ്റവും ദൗർലഭ്യവുമുള്ള ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനുള്ള പച്ചക്കറികൾ വീട്ടിൽ തന്നെ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ജനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഭാരം വലിയ രീതിയിൽ കുറച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇതിനുപുറമെ, അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളുടെ സഹായത്തോടെ ഗാസയിലെ അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പുകളിലേക്കും (displacement camps) കാർഷിക സംസ്കാരം എത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതായി പലസ്തീനിയൻ അഗ്രികൾച്ചറൽ റിലീഫ് സൊസൈറ്റിയിലെ മീഡിയ ഓഫീസറായ നോഹ അൽ-ഷരീഫ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ക്യാമ്പുകളെ കൂടുതൽ ജീവസ്സുറ്റതാക്കി മാറ്റാൻ ഇതിലൂടെ സാധിച്ചു. പോഷകാഹാരക്കുറവുള്ള കുട്ടികളുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക ബോധവൽക്കരണ ക്ലാസുകളും ഇവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

പ്രാദേശിക ശ്രമങ്ങൾക്കും അപ്പുറമുള്ള പ്രതിസന്ധികൾ

എങ്കിലും ഗാസയിലെ കാർഷിക മേഖല നേരിടുന്ന തകർച്ച പ്രാദേശികമായ പുനരുദ്ധാരണ ശ്രമങ്ങൾക്കും അപ്പുറമാണ്. വിത്തുകൾ, വളങ്ങൾ, യന്ത്രങ്ങൾ, ജലസേചന ശൃംഖലകൾ എന്നിവ ഗാസയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് ഇസ്രായേൽ ഇപ്പോഴും തടഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ലഭ്യമായ ചില പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങൾ മാത്രമാണ് കർഷകർക്ക് ഇപ്പോൾ ആശ്രയം.

ഗാസ ഗവൺമെന്റ് മീഡിയ ഓഫീസിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ഗാസയിലെ കൃഷിഭൂമിയുടെ 96 ശതമാനവും പൂർണ്ണമായി നശിച്ചുപോയി. യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് 9,300 ഹെക്ടർ ഉണ്ടായിരുന്ന കൃഷിസ്ഥലം ഇന്ന് വെറും 400 ഹെക്ടറായി ചുരുങ്ങി. 94 ശതമാനം കൃഷിയിടങ്ങൾക്കും കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയും 85 ശതമാനം ഗ്രീൻഹൗസുകളും തകരുകയും ചെയ്തതുവഴി കാർഷിക-കന്നുകാലി മേഖലയ്ക്ക് ഏകദേശം 2.8 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നഷ്ടമാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. കൂടാതെ FAO, UNOSAT ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഗാസയിലെ മരങ്ങൾ വെച്ചുപിടിപ്പിച്ച കൃഷിഭൂമിയുടെ 98 ശതമാനവും, 90 ശതമാനം ഗ്രീൻഹൗസുകളും, 82.8 ശതമാനം കാർഷിക കിണറുകളും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു എന്നാണ്. യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് ഏകദേശം 56,000 ആളുകൾക്ക് തൊഴിൽ നൽകിയിരുന്ന മേഖലയാണിത്.

കമ്പോളത്തിലെ വിലക്കയറ്റം കർഷകർക്ക് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു തിരിച്ചുവരവ് അസാധ്യമാക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്:

• 500 ഷെക്കൽ ($172) ആയിരുന്ന 250 ഗ്രാം കീടനാശിനിയുടെ വില ഇന്ന് 3,000 ഷെക്കൽ ($1,031) ആയി ഉയർന്നു.
• 1,000 ഷെക്കൽ ($344) ആയിരുന്ന ഒരു ട്രക്ക് വളത്തിന്റെ വില 20,000 ഷെക്കൽ ($6,877) ആയി വർദ്ധിച്ചു.

വേൾഡ് ബാങ്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ വിലയിരുത്തൽ പ്രകാരം ഗാസയിലെ കാർഷിക-ഭക്ഷ്യ ശൃംഖല പൂർണ്ണമായി വീണ്ടെടുക്കാൻ 10.49 ബില്യൺ ഡോളർ ചിലവ് വരുമെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. സമഹേർ അബു ജാമേ എന്ന വനിതാ കർഷക വ്യക്തമാക്കുന്നത്, സലാഹ് അൽ-ദിൻ റോഡിന്റെ കിഴക്കുള്ള വലിയൊരു ഭാഗം കൃഷിഭൂമിയും ഇസ്രായേൽ സൈന്യം കൈക്കലാക്കിയെന്നാണ്. ജലപമ്പുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചിരുന്ന സോളാർ സംവിധാനങ്ങളും കിണറുകളും അവർ തകർത്തു.

തിരിച്ചുവരാൻ കഴിയാത്തവർ

പലസ്തീനിയൻ നോൺ-ഗവൺമെന്റൽ ഓർഗനൈസേഷൻസ് നെറ്റ്‌വർക്കിലെ സാഇദ് സിയാദ വ്യക്തമാക്കുന്നത് കർഷകർക്ക് നൽകുന്ന ഇപ്പോഴത്തെ സഹായങ്ങൾ ആവശ്യമായതിലും വളരെ കുറവാണെന്നാണ്. പല കർഷകർക്കും ഇനി ഒരിക്കലും ഒരു തുടക്കം സാധ്യമല്ല. അൽ-സൈതൂനിൽ നിന്നുള്ള റുഷ്ദി അയ്യാദ് എന്ന കർഷകന്റെ അനുഭവം ഇതിന് തെളിവാണ്. യല്ലോ ലൈനടുത്തുള്ള തന്റെ 11 ദുനാം കൃഷിഭൂമിയിൽ നിന്നും രണ്ടര വർഷമായി അയാൾ ദെയ്ർ അൽ-ബലഹിലേക്ക് ആട്ടിയോടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.

“അവിടെ ഇനി ജീവിക്കാനോ വീണ്ടും കൃഷി ചെയ്യാനോ ഉള്ള യാതൊരു സാഹചര്യവുമില്ല. ഞങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്കും താഴെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ഇന്ന് ആഹാരത്തിനായി ഒരു പൊതു കഞ്ഞിവീഴ്ത്തൽ കേന്ദ്രത്തെയാണ് (takiya) ഞങ്ങൾ ആശ്രയിക്കുന്നത്. മുൻപുണ്ടായ ആറോളം യുദ്ധങ്ങളിലും ഞാൻ ഭൂമി വീണ്ടെടുത്ത് വീണ്ടും കൃഷി ചെയ്തിരുന്നു, എന്നാൽ ഇത്തവണ അത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. എനിക്ക് ഇനി ആദ്യപടിയായി തുടങ്ങാൻ കഴിയില്ല,” അയ്യാദ് കടുത്ത നിരാശയോടെ പറയുന്നു.

കടം വാങ്ങിയും തങ്ങളുടെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റുമാണ് പല കർഷകരും ഇപ്പോൾ വിത്തുകൾ വാങ്ങുന്നത്. കൂടാതെ, കൃഷി ഇറക്കിയാലും അടുത്ത സൈനിക നീക്കത്തിലൂടെ അത് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും വീണ്ടും നശിപ്പിക്കപ്പെടാം എന്ന ഭയവും അവർക്കുണ്ട്.

എങ്കിലും ജലാൽ അറഫാത്തിനെപ്പോലുള്ളവർ പ്രത്യാശയോടെ മണ്ണിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. തങ്ങളെ മണ്ണിൽ നിന്ന് തുടച്ചുനീക്കാനുള്ള ആസൂത്രിത ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ നാശമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. എങ്കിലും മുത്തശ്ശന്മാരിൽ നിന്നും പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്നും പകർന്നു കിട്ടിയ കൃഷിയല്ലാതെ മറ്റൊരു വഴി പലസ്തീൻ കർഷകർക്കറിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

“ഒരു മരത്തിന് കൃത്യമായ പരിചരണവും വെള്ളവും ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യവും നൽകിയാൽ അത് അതിജീവിക്കും. മനുഷ്യനും അതുപോലെ തന്നെയാണ്. ഒന്നുമില്ലായ്മയിൽ നിന്ന് പുതിയൊരു ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുക്കാനും, തകർക്കപ്പെട്ടതെല്ലാം പുനർനിർമ്മിക്കാനും മനുഷ്യന് സാധിക്കും.” — ജലാൽ അറഫാത്ത്